گلرخ سعیدنیا؛ مجله ی زبان و زبان شناسی

زبان به باور فرکلاف این قدرت را دارد که به اهداف سیاسی، اجتماعی، سیاسی و فرهنگی شکل دهد، تغییرات این روندها را نشان دهد و خود به گونه ای عامل این تغییرات شود. امروزه سیاستمداران غربی در سخنان خود به فرآیند "جهانی شدن" اشاره بسیار دارند، وآن را پدیده ای ضروری می دانند که به هر حال اتفاق می افتد. رویگرد تحلیل گفتمان انتقادی با روش های تحلیلی خود می تواند روابط قدرت پنهان در این نوع گفتمان ها را آشکار سازد و توازن نوینی را که در جهان اقتصادی |سیاسی به وجود آمده، مورد بررسی قرار دهد. هم اکنون چند تحلیل گر به پردازش فرآیند جهانی شدن در قالب کتاب و مقاله همت گماشته اند که از آن میان می توان به کتاب زبان و جهانی شدن، اثر زبان شناس برجسته نورمن فرکلاف اشاره کرد. پیش از این از او کتاب های زبان وقدرت(1989)، گفتمان و تغییرات اجتماعی(1992) و کتاب گفتمان رسانه ای (1995) به چاپ رسیده است. هر چند که از انتشار کتاب زبان و قدرت نزدیک به دو دهه گذشته است، باید توجه داشت که درآن دوران پدیده جهانی شدن مانند امروز در دستور کار تحلیل گران قرار نگرفته بود.

فرکلاف در این کتاب به پدیده "جهانی شدن" و تاثیرات این فرایند در زبان می پردازد. وی در این اثر سعی دارد با ارائه ترکیبی خلاق از رویکرد تحلیل گفتمان انتقادی و قرائتی از رویکرد اقتصاد سیاسی- فرهنگی (که مدعی است نظام های اقتصادی به لحاظ سیاسی تثبیت شده اند و هر دو ابژه دارای ساختاری اجتماعی اند) نظریه جدیدی بر اساس رابطه جهانی شدن و گفتمان عرضه نموده و آن را گسترش داد. فرکلاف درباره کتابش می گوید که این اثر درباره ی فرآیند جهانی شدن با تمرکز بر جنبه ی "زبان" نگارش شده است. وی با ارائه مثال هایی از گفتمان سیاستمداران کشورهایی که تازه به جرگه ی اتحادیه اروپا در آمده اند به این باور صحه می گذارد که سران این دولت ها واژه ها و اصطلاحات مورد استفاده ی کشور های قدیمی تر این اتحادیه را الگو برداری می کنند. به طور مثال رجال سیاسی کشور رومانی که پیش از این دارای ساختار اقتصاد سوسیالیستی، و تا سال 1998 دارای نظام تک حزبی بود، اکنون تحت تاثیر نظام سرمایه داری کشورهای اتحادیه اروپا از "اقتصاد جهانی" و واژه های قرضی همچون branding, marketing, outsourcing استفاده می کنند که این اصطلاحات با اضافه کردن پسوند ulـ (مانند the در زبان انگلیسی) وارد زبان رومانیایی شده اند. این واژه ها با همان مفاهیم مورد نظر تجارت اروپایی معاصر وارد ادبیات سیاسی- اقتصادی این کشور شده است.